IYS_logo

Rok 2015 został ogłoszony przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Gleb. Jest on obchodzony pod hasłem “Zdrowe gleby, zdrowe życie”, a jego głównym celem jest zwrócenie większej uwagi na fakt, że dobry stan gleb ma kluczowe znaczenie dla globalnej produkcji żywności i zapewnienia szeregu ważnych usług środowiskowych.

Utrzymanie odpowiedniego stanu gleb jest niezmiernie ważne dla wydajności światowego rolnictwa, które wraz ze wzrostem liczby ludności będzie musiało sprostać zwiększającemu się zapotrzebowaniu na żywność. Zdrowe gleby są nie tylko podstawą systemów żywnościowych, produkcji paliw czy włókien, ale także niezbędnym elementem dla prawidłowego funkcjonowania ekosystemów, gdyż odgrywają kluczową rolę w obiegu węgla, przechowywaniu i filtrowaniu wody, budowaniu odporności na powodzie i susze oraz zapobieganiu utraty różnorodności biologicznej.

Tymczasem zasoby gleb na świecie są coraz bardziej zagrożone. Szacuje się, że jedna trzecia wszystkich gleb jest zdegradowana na skutek takich procesów jak erozja, zagęszczanie, uszczelnianie, zasolenie, wyczerpanie materii organicznej i składników odżywczych, zakwaszenie i zanieczyszczenie. Spowodowane jest to przede wszystkim przez stosowanie niezrównoważonych praktyk gospodarowania ziemią, a także wylesianie, nadmierny wypas, rozrastanie się miast, zanieczyszczenie środowiska oraz zmiany klimatyczne.

Obecne tempo degradacji gleb zagraża zdolności zaspokojenia potrzeb żywnościowych przyszłych pokoleń. Zwiększająca się presja na światowe zasoby gleb w kontekście postępujących zmian klimatu oznacza, że jesteśmy w krytycznym momencie, aby do użytkowania gleby podejść w sposób bardziej zrównoważony. Właśnie promowaniu zrównoważonego gospodarowania glebami oraz podnoszeniu świadomości na temat znaczenia zdrowych gleb ma służyć Międzynarodowy Rok Gleb.

Gleby i rolnictwo rodzinne

Międzynarodowy Rok Gleb został oficjalnie zainaugurowany 5 grudnia 2014 roku obchodami Światowego Dnia Gleby. Z tej okazji w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) w Rzymie odbyło się spotkanie zatytułowane “Gleby podstawą rolnictwa rodzinnego”. Wzięli w nim udział m.in. reprezentanci rządów, środowisk akademickich, organizacji międzynarodowych i sektora prywatnego. Wszyscy wyrazili gotowość współpracy, aby Międzynarodowy Rok Gleb stał się sukcesem.

José Graziano da Silva, dyrektor generalny FAO, w swoim przemówieniu zwrócił uwagę, że choć gleby wydają się często zapomnianym zasobem, w rzeczywistości są naszym “cichym sojusznikiem w produkcji żywności”. Wezwał jednocześnie do zwiększenia inwestycji w zakresie zrównoważonego gospodarowania glebami, gdyż jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego, adaptacji do zmian klimatu oraz szeroko pojętego zrównoważonego rozwoju.

Graziano da Silva podkreślił także ważne związki między stanem gleb i rolnictwem rodzinnym. “Aby działać na rzecz zdrowych gleb, musimy wspierać rolników rodzinnych,” powiedział. Wskazał, że to właśnie rolnicy rodzinni stosują wiele metod zrównoważonego zarządzania glebami, na przykład dywersyfikację upraw. “To tylko jeden z przykładów roli rolnictwa rodzinnego w produkcji żywności, zachowaniu zasobów naturalnych i ochronie różnorodności biologicznej.”

Fakt, że po Międzynarodowym Roku Rolnictwa Rodzinnego ogłoszono Międzynarodowy Rok Gleb podkreśla wzajemne powiązania między rolnictwem rodzinnym a stanem gleb: rolnicy rodzinni zależą od zdrowych gleb, tak jak stan gleby zależy w dużej mierze od ich działalności. Z kolei my nie możemy zapominać, że bezpieczeństwo żywnościowe i zrównoważona przyszłość naszej planety zależą od jednych i drugich.

Źródło: FAO