coffeePisaliśmy już nieco o wpływie zmian klimatu na produkcję kawy na świecie. Dziś kontynuujemy temat w kontekście międzynarodowej konferencji, która na początku lipca w Amsterdamie zgromadziła przedstawicieli przemysłu kawowego, przedsiębiorców, agencje rządowe, społeczeństwo obywatelskie i środowisko naukowe w celu określenia kluczowych działań mających umożliwić sektorowi kawowemu dostosowanie się do zmieniającego się klimatu.

Każdego roku na świecie wypijanych jest około 400 miliardów filiżanek kawy, co oznacza, że kawa jest jednym z najważniejszych towarów rolnych pochodzących z krajów globalnego Południa. Kawa jest produkowana przez około 25 milionów producentów, z czego około 70% to drobni rolnicy, dla których uprawa kawy jest podstawowym źródłem utrzymania. Produkcja kawy, podobnie jak całe rolnictwo, wpływa na zmiany klimatu i vice versa. Ziarna kawy są bardzo wrażliwe m.in. na zmiany temperatury, dlatego utrzymanie produkcji kawy na odpowiednim poziomie będzie wymagało niezbędnej adaptacji do nowych warunków klimatycznych.

“Kawowy barometr”, raport na temat stanu produkcji kawy w ostatnich dwóch latach, który został zaprezentowany na konferencji w Amsterdamie, zwraca uwagę, że problemy z którymi od lat boryka się sektor, w tym spadek wydajności, warunki handlowe czy wahania cen, są potęgowane przez zmiany klimatu. Uprawa kawy jest zagrożona w tak różnych krajach, jak Brazylia, Honduras, Uganda i Wietnam, w których powierzchnia nadająca się do upraw zmniejszy się znacznie już do 2020 roku. Oznacza to, że budowa odporności na zwiększającą się zmienność klimatu staje się obecnie najważniejszym wyzwaniem, przed którym stają rolnicy uprawiający kawę.

Wpływ produkcji kawy na zmiany klimatu

Negatywne konsekwencje zmian klimatu dla upraw kawy są coraz bardziej zauważalne. Nie należy jednak zapominać, że także produkcja kawy przyczynia się do globalnej emisji gazów cieplarnianych.

Fakt, że kawa jest w dużej mierze uprawiana przez społeczności rolnicze w krajach globalnego Południa, a sprzedawana przeważnie w kawiarniach w Europie i Ameryce Północnej oznacza, że sam jej transport wiąże się z wysoką emisją dwutlenku węgla. Ponadto duże zapotrzebowanie na wysokiej jakości owoce kawy obrabiane metodą “na mokro”, w trakcie której emitowany jest metan, również przyczynia się do udziału kawy w emisji gazów cieplarnianych. Co więcej, powiększanie terenów przeznaczanych pod uprawy kawy i przechodzenie od systemów jej uprawy w cieniu drzew do plantacji w pełnym słońcu prowadzi do wylesiania, które ma także negatywny wpływ na klimat, gdyż wycięte drzewa przestają wychwytywać dwutlenek węgla z atmosfery.

Jednak, jak udowodnili naukowcy, produkcja kawy bardziej przyjazna klimatowi jest nie tylko możliwa, ale również korzystna dla rolników. Do jej najważniejszych elementów należą: wprowadzenie drzew na plantacjach, optymalizacja produkcji i stosowania nawozów oraz ograniczenie emisji z procesów fermentacji i produkowanych ścieków.

Tradycyjne regiony uprawy kawy kurczą się

W Meksyku i Ameryce Środkowej kawa jest podstawą utrzymania tysięcy rodzin i bardzo istotnym elementem gospodarek rolnych poszczególnych krajów. Na przykład, w Nikaragui i Hondurasie, dwóch najbiedniejszych krajach regionu, kawa przynosi nawet jedną czwartą przychodów z eksportu.

coffee2Drzewa kawowca są wybredne i produkują swoje najlepsze ziarna na dużych wysokościach w klimacie tropikalnym, gdzie temperatury są stabilne, a gleba jest urodzajna. Skutki zmian klimatu, czyli m.in. wzrost temperatury i zmieniający się rozkład opadów, sprawią, że ziemia wielu drobnych rolników przestanie nadawać się do uprawy kawy. Będzie to miało wpływ na znaczną liczbę rolniczych rodzin zależnych od upraw kawy, które obecnie nie mają możliwości przystosowania się do nowych warunków.

Aby utrzymać dostawy kawy na odpowiednim poziomie oraz zapewnić bezpieczną przyszłość rolnikom uprawiającym kawę, uczestnicy globalnego łańcucha dostaw kawy muszą wiedzieć, gdzie kawa będzie rosnąć w przyszłości i jak przydatność tych obszarów będzie się zmieniać w czasie. Zarówno modele klimatyczne, jak i sami rolnicy przewidują, że zmiany klimatu zmniejszą obszar odpowiedni do upraw kawy i skutecznie wyprą produkcję na wyższe wysokości i w miejsca z chłodniejszą temperaturą. Szacuje się, że do roku 2050 w Ameryce Środkowej optymalna wysokość dla uprawy kawy przesunie się z 1200 metrów n.p.m. do 1600 metrów n.p.m.

System produkcji kawy przyjazny klimatowi

Sektor kawowy musi opracować odpowiednie dla danego miejsca strategie adaptacyjne, zarówno krótko- jak i długoterminowe, które zagwarantują dostawy kawy, jak również lepsze warunki życia dla społeczności wiejskich. Można wśród nich wymienić: rozwój lub poprawę technik, takich jak nawadnianie kropelkowe na obszarach o wysokim ryzyku suszy; lepsze wykorzystanie cienia; odpowiednie zarządzanie żyznością gleby; kontrola szkodników i chorób; ochrona gleby i wód gruntowych oraz wprowadzenie nowych upraw dostosowany do przyszłych warunków.

Dobrym przykładem tego, jak rolnicy mogą uprawiać kawę w sposób bardziej przyjazny klimatowi, są uprawy współrzędne, np. uprawa współrzędna bananowców i kawy w Ugandzie. Pomimo rozpowszechnionego przekonania, że uprawianie kawowców w pełnym słońcu przynosi wyższe plony, drzewa bananowca mogą działać jako forma ochrony upraw kawy przed niekorzystnymi zjawiskami pogodowymi, takimi jak silne wiatry, gwałtowne opady czy wysokie temperatury, a jednocześnie pochłaniać dwutlenek węgla. Ponadto, w porównaniu do systemów upraw bez drzew, agroleśnictwo przynosi dodatkowe korzyści ekosystemom, na przykład zwiększając bioróżnorodność.

Źródło: CCAFS

Fot. CIAT / Flickr