waterOrganizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) i Światowa Rada Wody (WWC) ostrzegają, że w 2050 roku wyraźnie zmniejszy się dostęp do wody w niektórych częściach świata, co zagrozi bezpieczeństwu żywnościowemu i źródłom utrzymania znacznej liczby ludzi. W obliczu tych przewidywań konieczna jest zmiana polityk i zwiększenie niezbędnych inwestycji, w tym działań adaptacyjnych do zmian klimatu.

Chociaż oczekuje się, że w połowie obecnego wieku światowe zasoby wody pozostaną wystarczające dla globalnej populacji, która ma wtedy liczyć dziewięć miliardów ludzi, kontynuacja nadmiernej konsumpcji, degradacja środowiska i zmiany klimatu spowodują zmniejszenie dostępności wody w wielu najbardziej potrzebujących regionach naszej planety. To główny wniosek nowego raportu przygotowanego przez FAO i WWC. Dokument, zatytułowany “Towards a Water and Food Secure Future”, został zaprezentowany w kwietniu br. w Daegu i Gyeongbuk w Korei Południowej w czasie VII Światowego Forum Wody, które jest największym międzynarodowym spotkaniem mającym na celu znalezienie wspólnych rozwiązań dla głównych wyzywań związanych z dostępem wody na świecie.

Autorzy raportu wzywają społeczność międzynarodową do wdrożenia odpowiednich polityk i inwestycji zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, zapewniających zrównoważone sposoby produkcji żywności, dzięki którym możliwa będzie także ochrona zasobów wodnych. Bez takich działań, wysiłki zmierzające do zmniejszenia ubóstwa, zwiększenia dochodów i zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego milionom ludzi w krajach globalnego Południa będą napotykały coraz więcej trudności.

“Bezpieczeństwo żywnościowe i dostęp do wody są ze sobą nierozerwalnie związane. Wierzymy, że poprzez rozwój lokalnych rozwiązań i podejmowanie właściwych inwestycji, światowi przywódcy mogą pomóc zagwarantować, że ilość, jakość i dostęp do wody będą wystarczające, aby zapewnić światu bezpieczeństwo żywnościowe w 2050 roku i później”, powiedział podczas prezentacji dokumentu Benedito Braga, przewodniczący Światowej Rady Wody. “Rolnictwo musi zacząć podążać drogą zrównoważonego rozwoju, a nie natychmiastowych zysków”, dodał.

“W dobie przyspieszonych zmian nieporównywalnych do żadnych w przeszłości, nasza zdolność do zapewnienia odpowiedniej, bezpiecznej i pożywnej żywności w sposób zrównoważony i sprawiedliwy jest bardziej istotna niż kiedykolwiek, a woda jest niezastępowalnym elementem dla osiągnięcia tego celu”, stwierdziła zastępczyni dyrektora generalnego FAO, Maria Helena Semedo. “Jesteśmy teraz w dogodnym momencie, aby poddać rewizji nasze polityki publiczne, ramy inwestycyjne, struktury zarządzania i instytucje,” podkreśliła. “Wkraczamy w okres działań rozwojowych po roku 2015 i powinniśmy go rozpocząć bardzo konkretnymi zobowiązaniami.”

Woda i rolnictwo

Według szacunków FAO, aby wyżywić świat w 2050 roku, będzie potrzebne około 60 procent – a w krajach globalnego Południa nawet do 100 procent – więcej żywności niż obecnie. Oznacza to dodatkową presję na dostawy wody, które będą niezbędne, aby światowe rolnictwo mogło zaspokoić zwiększony popyt. Już teraz rolnictwo jest najbardziej wodochłonnym przemysłem, wykorzystującym w wielu krajach około dwóch trzecich lub więcej wody czerpanej z rzek, jezior i warstw wodonośnych.

Nawet przy rosnącej urbanizacji w 2050 roku znaczna część światowej populacji i większość ubogich będzie nadal utrzymywać się z rolnictwa. Jednak, jak stwierdza raport, sektor ten stanie wobec mniejszej ilości dostępnej wody ze względu na konkurencyjny popyt ze strony przemysłu i miast. W tej sytuacji rolnicy, zwłaszcza właściciele drobnych gospodarstw, będę musieli znaleźć sposoby, aby zwiększyć swoją produkcję wykorzystując ograniczone zasoby ziemi i wody.

Obecnie niedobory wody dotykają ponad 40 procent ludzi na świecie, a odsetek ten może zwiększyć się do dwóch trzecich do 2050 roku. Wynika to głównie z nadmiernego wykorzystania wody w rolnictwie. Przykładowo na dużych obszarach Azji Południowo-Wschodniej, Bliskim Wschodzie, w Afryce Północnej oraz Ameryce Północnej i Środkowej zużywa się więcej wód gruntowych niż może zostać uzupełnionych w naturalny sposób. Ponadto w wielu regionach intensywne rolnictwo, rozwój przemysłu i rozrastające się miasta są odpowiedzialne za zanieczyszczanie źródeł wody.

Zmiana polityk i nowe inwestycje

Jak podkreślają FAO i WWC, zmiana sytuacji jest jednak wciąż możliwa. W swoim raporcie wzywają rządy do pomocy rolnikom, aby mogli zwiększać produkcję żywności przy użyciu coraz bardziej ograniczonych zasobów wodnych oraz lepiej zarządzać ryzykiem związanym z niedoborami wody. Wszystko to będzie wymagało kombinacji inwestycji publicznych i prywatnych oraz dostarczenia rolnikom niezbędnej wiedzy.

Konieczne jest także rozwiązanie licznych problemów związanych z degradacją i marnowaniem zasobów wodnych. Ponadto prawa związane z dostępem do wody muszą być realizowane w sposób sprawiedliwy i uwzględniający wszystkich użytkowników. Raport zwraca szczególną uwagę na potrzebę zagwarantowania rolnikom dostępu do ziemi i wody oraz zasobów finansowych w sposób, który pozwoli na zwiększenie roli kobiet, które w Afryce i Azji są odpowiedzialne za znaczną część produkcji rolnej.

Przeciwdziałanie zmianom klimatu

Autorzy dokumentu ostrzegają, że skutki zmian klimatycznych, takie jak zmiany struktury opadów i temperatury oraz zwiększone występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych, np. susz i cyklonów, będą miały coraz poważniejszy wpływ na rolnictwo, a w szczególności na zasoby wodne.

Tereny górskie zapewniają do 80 procent światowych dostaw wody, ale postępujące zanikanie lodowców w wyniku zmian klimatu zagraża istnieniu tych zasobów w przyszłości. Z kolei lasy korzystają z wody, ale również jej dostarczają – co najmniej jedna trzecia największych miast świata czerpie znaczną część wody pitnej z obszarów leśnych. Pokazuje to, jak ważne jest zwiększenie wysiłków na rzecz ochrony lasów i terenów górskich, skąd pochodzi większość dostaw wody słodkiej na świecie.

Raport wzywa do wdrożenia polityk i inwestycji mających na celu zwiększenie działań adaptacyjnych do zmian klimatu tak na poziomie zlewni, jak i poszczególnych gospodarstw domowych. Chodzi między innymi o polepszenie infrastruktury magazynowania wody, zwiększenie ponownego wykorzystania zużytej wody, a także prowadzenie badań, które pomogą drobnym rolnikom tworzyć bardziej odporne systemy produkcji rolnej.

Z pełną treścią raportu (w języku angielskim) możecie zapoznać się tutaj.

Fot. Curt Carnemark (World Bank / Flickr)

Źródło: UN