fot_cornCzołowi eksperci w dziedzinie produkcji roślinnej, zgromadzeni na spotkaniu zorganizowanym w grudniu 2014 roku przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), wyrazili przekonanie, że przekształcenie światowego rolnictwa na bardziej zrównoważone musi objąć uprawę zbóż, jeśli ma ono sprostać gwałtownie rosnącemu zapotrzebowaniu na kukurydzę, ryż i pszenicę.

FAO szacuje, że w ciągu najbliższych 35 lat rolnicy będą musieli zwiększyć roczną produkcję kukurydzy, ryżu i pszenicy do 3 miliardów ton, czyli o pół miliarda ton więcej niż w rekordowym dla zbiorów roku 2013. Ten wzrost będzie musiał zostać osiągnięty przy użyciu mniejszej ilości wody, paliw kopalnych i agrochemikaliów, na ziemiach uprawnych, które zostały w znacznym stopniu zdegradowane przez dziesięciolecia intensywnej produkcji rolnej. Wszystko to w sytuacji, gdy rolnicy stają w obliczu coraz poważniejszych konsekwencji  zmian klimatycznych, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe, susze czy rozprzestrzenianie się szkodników i chorób.

W czasie grudniowego spotkania eksperci zgodzili się, że wyzwaniom związanym z koniecznością zwiększenia światowej produkcji zbóż będzie mogło sprostać tylko bardziej ekologiczne rolnictwo, które osiąga wyższe plony przy jednoczesnej ochronie zasobów naturalnych. Ma ono także potencjał, aby adaptować się do zmian klimatu oraz przynosić większe korzyści ekonomiczne 500 milionom drobnych gospodarstw rodzinnych na świecie.

Spotkanie zorganizowane przez FAO skupiało się przede wszystkim na kukurydzy, ryżu i pszenicy, ponieważ te trzy rośliny mają fundamentalne znaczenie dla światowego bezpieczeństwa żywnościowego, gdyż są podstawą wyżywienia dla miliardów ludzi. Ponadto uprawy zbóż są coraz bardziej narażone na konsekwencje zmian klimatycznych. Szacuje się, że od 1980 roku zmiany klimatu spowodowały zmniejszenie rocznych zbiorów kukurydzy na świecie o około 23 miliony ton, a zbiorów pszenicy o 33 miliony ton.

Uczestnicy spotkania podkreślili, że zwiększanie wydajności światowej produkcji żywności nie może nadal opierać się na intensywnym rolnictwie. Główną odpowiedzią na nowe wyzywania nie mogą być też jedynie ulepszone odmiany kukurydzy, ryżu i pszenicy. Konieczne jest przekształcenie całych systemów rolniczych na bardziej zrównoważone, czyli takie, które utrzymują zdrową glebę, integrują produkcję roślinną i zwierzęcą, bardziej efektywnie wykorzystują wodę i inne zasoby oraz korzystają z naturalnych metod ochrony upraw przed szkodnikami.

Sprawdzone przykłady

Specjaliści biorący udział w spotkaniu przedstawili szereg przykładów sprawdzonych technik i praktyk rolniczych, które oparte są na bardziej zrównoważonym podejściu do produkcji żywności:

– W Wietnamie ponad milion drobnych rolników zaczęło stosować system bardziej zrównoważonej intensyfikacji produkcji ryżu (SRI), który daje wysokie plony przy użyciu mniejszej ilości wody, nawozów i nasion niż w konwencjonalnych uprawach.

– W Chinach sadzenie zróżnicowanych odmian ryżu na tym samym polu zmniejszyło występowanie choroby grzybowej tak znacznie w porównaniu do upraw monokulturowych, że wielu rolników mogło zaprzestać rozpylania środka grzybobójczego.

– W południowych Indiach stosowanie precyzyjnego nawożenia odpowiadającego rzeczywistemu zapotrzebowaniu roślin na azot zmniejszyło ilość wykorzystywanych nawozów oraz koszty ponoszone przez rolników, a jednocześnie zwiększyło plony pszenicy o 40 procent.

– Rezygnacja z orki przy uprawach pszenicy w środkowym Maroku doprowadziła do znaczącego zmniejszenia odpływu wody i erozji gleby, dzięki czemu ma miejsce większe zatrzymywanie wody, która podnosi wydajność upraw w okresach suchych.

– W Zimbabwe zrównoważone metody rolnicze pomagają drobnym rolnikom uzyskiwać nawet osiem razy więcej kukurydzy z hektara niż wynosi średnia krajowa.

– Rolnicy w Zambii sadzą w pobliżu pól kukurydzy akacje i wykorzystują ich bogate w azot liście jako naturalny nawóz oraz ochronną ściółkę w czasie pory deszczowej, dzięki czemu ich plony są trzykrotnie wyższe.

Wyzwaniem dla decydentów jest przyspieszenie wprowadzania bardziej zrównoważonych systemów rolniczych na szerszą skalę. Jedną z kluczowych potrzeb, na którą zwrócili uwagę uczestniczy spotkania zorganizowanego przez FAO, jest większe wsparcie dla drobnych rolników w adaptowaniu ekologicznych praktyk rolniczych do lokalnych warunków. Wymaga to wdrożenia odpowiednich krajowych polityk, znacznej modernizacji usług rolniczych oraz przyjęcia rozwiązań, które obniżają koszty związane z przekazywaniem niezbędnej wiedzy rolnikom.
 
Źródło: FAO

Fot. Danilo Pinzon / World Bank (Flickr)