artDominujący obecnie model światowej produkcji rolnej nie jest odpowiedni, aby sprostać nowym wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego w XXI wieku, stwierdził w Paryżu dyrektor generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) José Graziano da Silva.

Dyrektor FAO przypomniał zgromadzonym na Międzynarodowym Forum nt. Rolnictwa i Zmian Klimatu ministrom, naukowcom, rolnikom i przedstawicielom społeczeństwa obywatelskiego, że mimo niewątpliwych postępów w walce z głodem na świecie w ostatniej dekadzie, nadal ponad 800 milionów osób regularnie nie ma dostępu do wystarczającej ilości pożywienia.

Przez długi czas jako naturalną drogę likwidacji głodu na świecie uważano zwiększanie produkcji rolnej,  ale dziś, choć globalnie produkuje się wystarczającą ilość żywności, aby wyżywić wszystkich, głód pozostaje nierozwiązanym problemem. “Skoro produkcja żywności nie jest warunkiem wystarczającym dla zapewnienia wszystkim bezpieczeństwa żywnościowego, oznacza to, że nie możemy już dłużej obstawać przy sposobie, w jaki obecnie produkujemy”, powiedział Graziano da Silva.

“W większości wciąż obserwujemy model produkcji, który nie jest w stanie zapobiec degradacji gleb i utracie różnorodności biologicznej – tymczasem obie kwestie mają kluczowe znaczenie, zwłaszcza dla przyszłych pokoleń. Obecny model musi zatem zostać zweryfikowany. Potrzebujemy zmiany paradygmatu. Systemy żywnościowe muszą być bardziej zrównoważone, zintegrowane i odporne”, dodał.

Zmiany klimatu aktualnym zagrożeniem

Rolnictwo ma do odegrania bardzo ważną rolą nie tylko w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego, ale także w budowaniu odporności na negatywne konsekwencje zmian klimatycznych oraz redukowaniu emisji gazów cieplarnianych pochodzących z działalności człowieka.

Szef FAO podkreślił, że skutki zmian klimatu nie są już tylko przewidywanym zagrożeniem, ale bezpośrednio doświadczaną rzeczywistością. “Zmiany klimatu będą wpływać nie tylko na produkcję żywności, ale także na jej dostępność oraz stabilności dostaw”, ostrzegł, dodając, iż “we współzależnej globalnej gospodarce zmiany klimatyczne sprawiają, że światowe rynki produktów rolnych stają się coraz mniej przewidywalne i bardziej niestabilne.”

W swoim wystąpieniu Graziano da Silva zwrócił uwagę na niezwykle istotne znaczenie zdrowych gleb. Są one miejscem życia olbrzymiej liczby organizmów, dlatego ich ochrona jest tak ważna dla zachowania bioróżnorodności. Odgrywają także kluczową rolę w obiegu węgla. “Gleby pomagają nam łagodzić zmiany klimatu i przystosowywać się do ich skutków”, powiedział dyrektor FAO.

Aby skierować większą uwagę społeczności międzynarodowej na znaczenie dobrego stanu gleb dla globalnej produkcji żywności i zapewnienia szeregu ważnych usług środowiskowych, rok 2015 został ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowym Rokiem Gleb.

Nowe podejścia

Dyrektor generalny FAO wskazał na jedno z obiecujących nowych podejść do kwestii produkcji żywności, jakim jest tzw. “rolnictwo przyjazne klimatowi” (“climate-smart agriculture”). Chodzi o takie dostosowanie praktyk rolniczych, aby były bardziej odporne na konsekwencje zmian klimatu oraz bardziej zdolne do adaptacji, przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu samego rolnictwa na środowisko.

We wrześniu ubiegłego roku Zgromadzenie Ogólne ONZ powołało Globalny Sojusz na rzecz Rolnictwa Przyjaznego Klimatowi (Global Alliance for Climate-Smart Agriculture), który jest szeroką koalicją, skupiającą rządy, rolników i producenctów żywności, przetwórców i sprzedawców, instytucje naukowe i edukacyjne, przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, międzynarodowe organizacje oraz sektor prywatny. Ta nowa inicjatywa działa w celu promowania zrównoważonego i sprawiedliwego wzrostu wydajności produkcji rolnej i związanych z nią dochodów, zwiększenia odporności systemów żywnościowych i rolniczych źródeł utrzymania na skutki zmian klimatu oraz osiągnięcia redukcji lub likwidacji emisji gazów cieplarnianych z działalności rolniczej.

Innym obiecującym podejściem, pomagającym skierować produkcję żywności na bardziej zrównoważoną ścieżkę, na które zwrócił uwagę Graziano da Silva, jest zastosowanie w rolnictwie zasad ekologii. Podejście to pozwala badać i zarządzać systemami rolnymi tak, aby z jednej strony były bardziej wydajne, a z drugiej lepiej chroniły zasoby naturalne.

Paryskie Forum było pierwszym z serii wydarzeń przygotowujących do światowego szczytu klimatycznego w grudniu 2015 roku.

Źródło: FAO

Fot. Maria Fleischmann (World Bank / Flickr)